Het Zweedse zonnestelsel: een roadtrip van 950 kilometer

Stel je voor: je rijdt ergens in Zweden over de snelweg en beseft plotseling dat je net Saturnus bent gepasseerd. Tot Neptunus is het nog 150 kilometer naar het noorden. Dit is geen sciencefiction — dit is het Sweden Solar System, het grootste schaalmodel van het zonnestelsel ter wereld.

Hoe het werkt

Eind jaren negentig bedachten twee Zweedse wetenschappers — professor Nils Brenning van het Koninklijk Instituut voor Technologie (KTH) en professor Gösta Gahm van de Universiteit van Stockholm — iets grootsts. Ze besloten een schaalmodel van het zonnestelsel rechtstreeks op de kaart van Zweden te plaatsen, op een schaal van 1:20.000.000.

De zon is de Avicii Arena in Stockholm (voorheen Globen), een enorme witte bol met een diameter van 110 meter — in het echt een van de grootste bolvormige gebouwen ter wereld. In het model is het onze ster.

Vanaf daar gaat de reis verder naar het noorden:

• Mercurius — 2,9 km van Globen, een bol met een diameter van 25 cm bij het Stadsmuseum van Stockholm
• Venus — 5,5 km, een bol van 62 cm in het Observatoriummuseum
• Aarde — 7,6 km, bij het Natuurhistorisch Museum (65 cm diameter, met de Maan ernaast)
• Mars — 11,5 km, metrostation Mörby Centrum
• Jupiter — 40 km, luchthaven Arlanda: een lichtgevende ring met een diameter van 7 meter boven een hotelingang
• Saturnus — ongeveer 73 km, Uppsala
• Uranus — 146 km, Lövstabruk
• Neptunus — 229 km, Söderhamn
• Pluto — 300 km, op dezelfde plek
• En helemaal in het noorden, in Kiruna (~950 km) — de grens van de heliosfeer

Waarom dit geweldig is voor een roadtrip

Als je vanuit Stockholm naar het noorden rijdt over de E4, doorkruis je letterlijk het zonnestelsel. De afstanden tussen de planeten zijn geen decor, maar een echte schaal. Tussen Aarde en Mars zit maar een paar minuten rijden. Tot Jupiter is het al een half uur. Pas dan begin je de leegte van de ruimte echt te voelen.

De meeste objecten zijn gratis toegankelijk. Ze staan langs wegen, in parken, bij de luchthaven, op stadspleinen. Geen tickets, geen gidsen.

Weetjes

• Het model telt meer dan 60 objecten op 26 locaties — planeten, manen, asteroïden, kometen
• Het eerste Venus-model werd in 2004 gemaakt maar brak; in 2011 werd een nieuwe gemaakt en in het Observatoriummuseum geplaatst
• Jupiter bij luchthaven Arlanda wordt omringd door beeldhouwwerken van de vier Galileïsche manen langs de hotelgang
• Het project wordt gecoördineerd door de Zweedse Astronomische Vereniging