Szwedzki Układ Słoneczny: roadtrip o długości 950 kilometrów

Wyobraź sobie, że jedziesz autostradą gdzieś w Szwecji i nagle zdajesz sobie sprawę: właśnie minąłeś Saturna. A do Neptuna zostało jeszcze 150 kilometrów na północ. To nie fantastyka — to Sweden Solar System, największy skalowy model Układu Słonecznego na świecie.

Jak to działa

Pod koniec lat 90. dwóch szwedzkich naukowców — profesor Nils Brenning z Królewskiego Instytutu Technologii (KTH) i profesor Gösta Gahm z Uniwersytetu Sztokholmskiego — wpadło na coś wielkiego. Postanowili umieścić skalowy model Układu Słonecznego bezpośrednio na mapie Szwecji, w skali 1:20 000 000.

Słońce to sztokholmska Avicii Arena (dawniej Globen) — ogromna biała kula o średnicy 110 metrów, w rzeczywistości jeden z największych sferycznych budynków świata. W modelu jest naszą gwiazdą.

Stamtąd podróż prowadzi na północ:

• Merkury — 2,9 km od Globen, kulka o średnicy 25 cm w Muzeum Miejskim w Sztokholmie
• Wenus — 5,5 km, kula o średnicy 62 cm w Muzeum Obserwatorium
• Ziemia — 7,6 km, w Muzeum Historii Naturalnej (65 cm średnicy, obok Księżyc)
• Mars — 11,5 km, stacja metra Mörby Centrum
• Jowisz — 40 km, lotnisko Arlanda: świecący pierścień o średnicy 7 metrów nad wejściem do hotelu
• Saturn — około 73 km, Uppsala
• Uran — 146 km, Lövstabruk
• Neptun — 229 km, Söderhamn
• Pluton — 300 km, w tym samym miejscu
• A na samej północy, w Kirunie (~950 km) — granica heliosfery

Dlaczego to świetna trasa na roadtrip

Jadąc na północ ze Sztokholmu trasą E4, dosłownie przecinasz Układ Słoneczny. Odległości między planetami to nie dekoracja, lecz prawdziwa skala. Między Ziemią a Marsem to zaledwie kilka minut jazdy. Do Jowisza to już pół godziny. Dopiero wtedy zaczynasz naprawdę odczuwać pustkę kosmosu.

Większość obiektów jest bezpłatna. Stoją przy drogach, w parkach, przy lotnisku, na miejskich placach. Żadnych biletów, żadnych przewodników.

Ciekawostki

• Model obejmuje ponad 60 obiektów w 26 lokalizacjach — planety, księżyce, asteroidy, komety
• Pierwszy model Wenus powstał w 2004 roku, ale się rozbił; w 2011 roku stworzono nowy i umieszczono go w Muzeum Obserwatorium
• Jowisz przy lotnisku Arlanda otoczony jest rzeźbami czterech księżyców galileuszowych wzdłuż korytarza hotelowego
• Projekt koordynuje Szwedzkie Towarzystwo Astronomiczne